خانه پدر بزرگ و مادر بزرگ
مفاهیم:
چپ / راست، جلو / پشت، جلو / عقب، وسط / کنار / بین
مهارتها:
گوش کردن به قصه، بوسیدن دست پدربزرگ و مادر بزرگ، با احترام ایستادن در برابر بزرگترها، کمک کردن در کارهای خانه
نگرشها:
1- تفکر کلامی استنتاجی با سیستم شنوایی و تأثیرات آن در سیستم ادراک بشر مرتبط است.
2- تفکر تصویری با سیستم بینایی و تأثیرات آن در سیستم ادراک بشر مرتبط است.
تأثیرات بر ساختار شناختی:
1- اخلاق فرزندان در برابر بزرگترها
2- اخلاق پدر و مادر در برابر پدربزرگ و مادربزرگ
تم شناختی:
صله رحم: در مورد صله رحم و آداب آن نکاتی را که میدانید با دانشآموزان در میان بگذارید.
ارتباط با صفحات بخش:
1- در مورد جمعهای چند تایی که در تصویر میبینید، صحبت کنید.
2- آیا میتوانید تعداد مستطیلهای هر پشتی را با یک جمع چندتایی محاسبه کنید؟
3- تعداد دکمههایی را که در تصویر میبینید با چوب خط نمایش دهید. و یک جمع چندتایی برای آن بنویسید.
4- برای تعداد گلهای گلدان یک جمع چند تایی بنویسید.
5- جمعهای چند تایی بالا را به کمک محور انجام دهید.
6- در مورد تفریقهایی که در تصویر میبینید، صحبت کنید.
7- تفریقهای تصویر را به کمک شکل و به کمک محور انجام دهید.
صفحه 114 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
با چوب خط، حاصل جمع را پیدا کن و یک جمع بنویس.
توصیه به معلم: هدف، جمع زدن دوتایی عددها نیست؛ بلکه با کامل کردن چوب خطهای 5 تایی و شمردن نهایی چوب خطها، حاصل جمع پیدا میشود.
توصیه به والدین: فرزند شما برای شمارش نهایی چوب خطها باید دو دستهی 5 تایی را 10 ببیند و چوب خطهای باقیمانده را با 10 جمع کند.
اهداف
1- نوشتن جمع متناظر برای شکل داده شده.
2- انجام جمعهای چند تایی با استفاده از رسم شکل.
روش تدریس
* با سه شیٔ به یک رنگ، 4 شیٔ به یک رنگ دیگر و 5 شیٔ به رنگ متفاوت، سه دسته درست کنید. سپس از دانشآموزان بخواهید حاصل جمع تعداد اشیاء این سه دسته را پیدا کنند. آنها میتوانند ابتدا 3 شیٔ و 4 شیٔ را با هم جمع کنند به گونهای که یک دسته پنجتایی و 2 یکی شکل بگیرد و سپس حاصل را با 5 شئ دیگر جمع کنند. به طوری که 2 دسته 5 تایی و 2 یکی به دست آید و حاصل را بیان کنند. همچنین میتوانند اشیاء سه دسته را پشت سر هم بشمارند و تعداد حاصل را پیدا کنند و برای آن یک جمع بنویسند. مشابه همین فعالیت را با عددهای دیگر تکرار کنید.
* به صفحهٔ آغازین بخش برگردید و داستانی را تعریف کنید که در آن یک خانواده 5 نفره به دیدن یک پدربزرگ و دخترش رفتند. حال در اتاق چند نفر قرار دارند؟ سپس بپرسید 2 مرد، 2 زن و 3 بچه روی هم چند نفر میشوند؟ به همین صورت ترکیبهای مختلف جمع را میتوان از روی تصویر طرح کرد.
* این صفحه شامل دو بخش است. در قسمت اول برای شکلها و با توجه به سه رنگ مختلف داده شده عبارت جمع را کامل کنند و با توجه به دستههای 5 تایی حاصل را بنویسند. در قسمت دوم با توجه به جمع داده شده با استفاده از سه رنگ مختلف میتوانند از سمت چپ بدون ایجاد فاصله، مربعها را رنگ و برای پیدا کردن حاصل جمع مربعهای رنگ شده را بشمارند.
توصیههای آموزشی
1- دانش آموزان باید به جمع 5 و 5 و هم چنین 10 با یک عدد یک رقمی، مسلط باشند.
2- توجه دانشآموزان را به مقایسه طول مربعهای رنگ شده و عدد حاصل جمع، جلب کنید.
3- از موقعیتهای مختلف واقعی و روزمره برای طرح مسائل مشابه استفاده کنید. دانشآموزان برای مسئله شما یک عبارت جمع چندتایی بنویسند و حاصل را به همین ترتیب محاسبه کنند.
4- هدف این صفحه، جمع زدن ذهنی نیست. بلکه آموزش روشی برای پیدا کردن حاصل جمع با استفاده از رنگ کردن مربعها مورد نظر است.
صفحه 115 کتاب درسی
بشمار و رنگ کن:
با توجّه به شکل، جمع مناسب را بنویس و حاصل را پیدا کن.
با توجّه به جمع نوشته شده، مربّعها را با رنگهای مختلف رنگ کن و حاصل را بنویس.
توصیه به معلم: هدف این فعّالیت، جمع 5 و 5 که یک دهتایی میشود و جمع عدد 10 با یکیهای باقیمانده است.
توصیه به والدین: توجّه فرزند خود را به مقایسهی طول مربّعهای رنگ شده و عدد حاصل جمعها جلب کنید.
اهداف
1- پیدا کردن حاصل جمع چند عدد با استفاده از چوب خط
2- نوشتن جمع متناظر با شکلهای داده شده
روش تدریس
* یک عبارت جمع سه تایی را روی تخته بنویسید. سپس از دانشآموزان بخواهید با استفاده از چینهها به سه رنگ مختلف این جمع را نمایش دهند. سپس با شمردن چینهها حاصل جمع را بیان کنند. همچنین یک دانشآموز میتواند به ترتیب تعداد چینههای هر رنگ را بگوید و نفر دیگر با رسم چوب خط حاصل جمع را پیدا کند.
* داستانی را برای دانشآموزان با توجه به صفحهٔ نخست بخش بیان کنید. و از دانشآموزان بخواهید عبارت جمع متناظر با داستان را بنویسند. و حاصل جمع را با استفاده از اشیایی مثل چینه پیدا کنند.
* در انجام فعالیت این صفحه ابتدا از دانشآموزان بخواهید با توجه به هر شکل عدد مربوط به دسته را در محل خود بنویسند و با یک کار گروهی دو نفره حاصل جمع را با رسم چوب خط پیدا کنند. یک دانشآموز تعداد اشیاء یا اشکال هر دسته را نام ببرد و نفر دیگر چوب خط رسم کند در پایان چوب خطها را بشمارند و حاصل را پیدا کنند.
توصیههای آموزشی
1- هدف این صفحه جمع زدن دو تایی و ذهنی عددها نیست. بلکه دانشآموزان با رسم چوب خطهای 5 تایی و شمردن آنها حاصل جمع را پیدا میکنند.
2- برای شمارش نهایی چوب خطها باید دو دسته 5 تایی را 10 و چوب خطهای باقیمانده را با 10 جمع کنند. یعنی برای مثال در تمرین سوم دو دستههای 5 تایی چوب خط و 3 تا یکی میماند که حاصل آن 13 میشود.
3- در این صفحه انواع ابزارهایی که تاکنون دانشآموزان با آنها مواجه شدهاند مثل چینه، مربعهای 5 تایی، رسم شکل، انگشتان دست و چوب کبریت مطرح شده است تا دانشآموزان ابزارها و روشهای مختلف را با یکدیگر مقایسه کنند.
صفحه 116 کتاب درسی
کامل کن:
پاسخ هر قسمت را بنویس و مقایسه کن و علامت مناسب کمتر - بیشتر را انتخاب کن.
توصیه به معلم: دانشآموزان برای پیدا کردن حاصل جمع یا تفریق از هر روشی میتوانند استفاده کنند که تا این صفحه یاد گرفتهاند.
توصیه به والدین: در حال حاضر، جمع و تفریق ترکیبی در یک عبارت مورد نظر نیست. فقط جمع و تفریق را از فرزند خود سؤال کنید.
اهداف
1- مقایسه اشیاء با یکدیگر
2- مقایسه عبارتهای عددی با یکدیگر پس از پیدا کردن حاصل عبارت
3- تصمیم گیری برای قرار دادن درست نماد مقایسه
روش تدریس
* روی مقوا علامتهای کمتر و بیشتر را رسم کنید و به دست یک دانشآموز بدهید. از 10 دانشآموز دیگر بخواهید به دو گروه تقسیم شوند و فردی که علامت را در دست دارد باید بین این دو دسته قرار گیرد طوری که یک عبارت درست ایجاد شود.
* به صفحهٔ آغازین بخش برگردید و با توجه به آن داستانی را تعریف کنید. برای مثال در بالای فرش سه بچه و یک پدربزرگ نشستهاند. در پایین فرش دو خانم نشستهاند. در کدام طرف تعداد نفرات بیشتر است؟ سپس دانشآموزان یک عبارت مناسب مثل 2<4 برای سؤال شما بنویسند.
* برای انجام فعالیت این صفحه دانشآموزان سه کار را باید انجام دهند. ابتدا عدد مربوط به هر دسته از شکلها را بنویسند. سپس حاصل جمع یا تفریق داده شده را پیدا کنند و در پایان علامت مناسب را انتخاب کنند.
توصیههای آموزشی
1- پس از آن که علامت مناسب انتخاب شد، از دانشآموزان بخواهید عبارت را از دو طرف بخوانند. برای مثال در عبارت اول میگویند 7 کمتر از 11 یا 11 بیشتر از 7 است.
2- برای پیدا کردن حاصل جمع یا تفریق داده شده، دانشآموزان میتوانند از تمام روشهایی که تاکنون یاد گرفتهاند استفاده کنند.
3- در این صفحه جمع و تفریقهای ترکیبی مورد نظر نیست. صرفاً عبارتهای جمع یا تفریق را برای دانش آموزان مطرح کنید.
4- پس از اینکه حاصل عبارتهای دوطرف معلوم شد دانشآموز عددهای به دست آمده را مقایسه کند. در این صفحه اولین مرتبهای است که مقایسه ذهنی دو عدد (بدون استفاده از شکل) برای دانشآموزان مطرح شده است.
صفحه 117 کتاب درسی
با ابزار کار کن:
با شابلون شکل کوچک را بزرگ کن.
مربّع شگفت انگیز پایین را پر کن.
توصیه به معلم: توجّه دانشآموزان را به تقارن افقی و عمودی شکلها جلب کنید.
توصیه به والدین: فرزند شما علاوه بر کسب مهارت استفاده از شابلون باید چگونگی رسم شکلهای قرینه با شابلون را تمرین کند.
اهداف
1- تمرین و کسب مهارت در استفاده از ابزار شابلون
2- درک رابطه بین شکلها در دو اندازهٔ مختلف
3- تمرین حل مربع شگفت انگیز
روش تدریس
* قبل از انجام فعالیت این صفحه روی کاغذ باطله، کار با شابلون را مجدداً تمرین کنید.
* به صفحهٔ آغازین برگشته و از دانش آموزان در مورد اشکال قرینه روی فرش سؤال کنید. چه اشکال دیگری در این تصویر دیده میشود؟
* ابتدا از دانش آموزان بخواهید شکل کوچک را خوب نگاه کنند. سپس با شابلون خود همین شکل را در قسمت بالای صفحه در ابعاد بزرگتر رسم کنند سپس به حل مربع شگفت انگیز پایین صفحه بپردازند.
توصیههای آموزشی
1- رسم و درک اشکال قرینه از اهمیت زیادی برخوردار است. لذا توجه دانشآموزان را به قرینه بدون اشکال دور فرش جلب کنید.
2- از دانشآموزان بخواهید به اطراف خود نگاه کنند. شکلهای قرینه را تشخیص دهند. و در مورد قرینه بودن شکلها توضیح دهند.
3- در صورتی که اندازه شکلهای شابلون دانشآموزان متفاوت است، از آنها بخواهید صرفاً شکل درست و محل شکل قرینه را تشخیص دهند و برابر بودن اندازهها اهمیت ندارد. همچنین میتوانید از شابلون انتهای کتاب استفاده کرده تا این مشکل رفع شود.
4- در حل مربع شگفت انگیز در انتهای کار دانشآموزان باید مربع 3×3 مرکزی را کار کنند. برای این کار نیاز به حدس و آزمایش دارند و شنیدن استدلالهای آنها جالب خواهد بود.
صفحه 118 کتاب درسی
اندازهگیری کن:
جملهها را با نوشتن عدد مناسب کامل کن.
ترتیب فصلها را با عددهای 1 تا 4 مشخّص کن.
توصیه به معلم: هدف این صفحه آشنایی دانشآموزان با مفهوم تقریب زدن در اندازهگیری طول با یک واحد مشخّص است.
توصیه به والدین: فرزند شما عددهای ترتیبی را با مفهوم زمان در فصلهای مختلف سال فرا میگیرد.
اهداف
1- آشنایی دانشآموزان با مفهوم تقریب زدن در اندازهگیری طول
2- بیان اندازهٔ تقریبی با استفاده از تعداد حداکثر و حداقل
3- برقراری ارتباط بین عددهای ترتیبی و مفهوم زمان در فصلهای مختلف
روش تدریس
* از دانشآموزان بخواهید اشیاء مختلف را با واحدهای غیر استاندارد مثل تراش، پاک کن یا چینه اندازه بگیرند و تشخیص دهند که طول مورد نظر بین کدام دو عدد قرار میگیرد.
* در تصویر آغازین بخش میتوان گفت طول فرش از 2 تا پشتی بیشتر و از 3 تا کمتر است. به همین ترتیب میتوانید مثالهای دیگری برای مقایسه مطرح کنید.
* از دانشآموزان بخواهید پس از انجام قسمت بالای صفحه، در مورد ترتیب اتفاق افتادن فصلها توضیح دهند و این ترتیب را با نوشتن عدد مناسب کنار هر تصویر نشان دهند.
توصیههای آموزشی
1- برای دانشآموزان باید واژه بین معنیدار شود. بنابراین معلم میتواند این واژه را با مثالهای مختلف معنیدار کند. برای مثال 3 دانشآموز را به جلوی کلاس بیاورد و به ترتیب قد بایستند. سپس توضیح دهد که قد نفر وسط بین قد دو نفر دیگر است.
2- به دانشآموزان ترتیب فصلها را گفته، سپس توضیح دهید که با اعداد ترتیبی 1 تا 4 میتوان ترتیب فصلها را مشخص کرد.
3- مثالهای دیگر از ترتیب عددها مطرح کنید. مثل 4 نفر به ترتیب وارد کلاس شوند و دانشآموزان برای نفر اول عدد یک، نفر دوم عدد 2 و نفر سوم عدد 3 و برای نفر آخر عدد 4 را بیان کنند.
4- از دانشآموزان بخواهید جملهٔ بلندی چنگال بین 5 تا 6 گیره را، توضیح دهند. یعنی بگویند بلندی چنگال از 5 تا گیره بیشتر است ولی به 6 تا گیره نمیرسد. به همین ترتیب سایر جملات را نیز توضیح دهد.
صفحه 119 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
با کمک محور، جمع یا تفریق کن.
توصیه به معلم: برای انتزاعی شدن جمع و تفریق، دو عدد محور اعداد، واسطهی خوبی برای حذف چیزهای ملموس مثل انگشتان دست، چینه و … است.
توصیه به والدین: در حال حاضر بهتر است محور عددها را برای فرزند خود رسم کنید. ممکن است رسم محور با فاصلهی مساوی بین عددها زود باشد.
اهداف
1- توانایی نمایش یک عبارت جمع یا تفریق روی محور
2- پیدا کردن حاصل جمع یا تفریق با استفاده از محور اعدا
روش تدریس
* نمونهای از محور اعداد را در حیاط یا کلاس ترسیم کنید به گونهای که هر واحد یک قدم باشد. سپس از یک دانشآموز بخواهید ابتدا سه قدم برود سپس 5 قدم دیگر برود. روی هم چند قدم جلو رفته است؟ سپس این عمل را روی تخته با رسم فلشها بر روی محور نمایش دهید. به همین ترتیب نمونههای دیگری از جمع و تفریق مطرح کنید.
* برای دانشآموزان بر اساس تصویر آغازین بخش، مسئله طرح کنید و از آنها بخواهید با استفاده از محور اعداد مدل سازی کنند. به عنوان نمونه خانوادهٔ علی میخواستند به منزل پدربزرگ و دخترش بروند ابتدا سه بچه خانواده رفتند، سپس پدر و مادر رفتند.
در مجموع چند نفر به مهمانی رفتهاند؟
* حالا به صفحهٔ 119 کتاب مراجعه کنید و از دانشآموزان بخواهید تمرینهای این صفحه را با کمک محور پاسخ دهند.
توصیههای آموزشی
1- محور اعداد برای انتزاعی شدن جمع و تفریق دو عدد و حذف اشیاء ملموس مثل انگشتان دست و سایر ابزار، روش بسیار خوبی است.
2- در حال حاضر رسم محور اعداد از دانشآموزان خواسته نشود. بهتر است محور رسم شده را به آنها بدهید تا جمع و تفریق بر روی آن نشان دهند.
3- تا زمانی که دانشآموزان به نمایش جمع یا تفریق روی محور مسلط نشدهاند، ترکیب جمع و تفریق را از آنها نخواهید.
